این کتاب به بررسی تاریخ سیاسی و فرهنگی ایران در دویست سال اول پس از حمله‌ی اعراب و سقوط ساسانیان می‌پردازد. زرین‌کوب این دوره را دوره‌ی خاموشی و مقاومت آرام هویت و زبان فارسی در برابر سلطه‌ی فرهنگی و سیاسی خلافت اسلامی می‌داند که سرانجام به رستاخیز فرهنگی ایران انجامید.